Fake newsy i dezinformacja – młodzież uczy się, jak nie dać się manipulacji

Czy potrafimy odróżnić błąd od celowej manipulacji? I czy zawsze wiemy, kto oraz po co publikuje daną informację? Między innymi na te pytania szukali odpowiedzi uczniowie ZSOiO w Pruszczu Gdańskim podczas warsztatów „Fake newsy i dezinformacja”.

Spotkanie poprowadził Piotr Aszyk, a wydarzenie zainaugurowało projekt Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Pruszczu Gdańskim pt. „Być obywatelem w świecie AI”.

Warsztaty rozpoczęły się krótkim testem z wykorzystaniem telefonów komórkowych.

Ćwiczenie szybko pokazało, jak łatwo ulec emocjom i jak rzadko w pierwszym odruchu sprawdzamy źródło informacji.

Prowadzący podkreślał, że fake newsy to nie tylko pojedyncze fałszywe wpisy, ale czasem całe narracje budowane po to, by:

- wzbudzać silne emocje,

- zdobywać zasięgi i kliknięcia,

- wpływać na opinię publiczną,

- osiągać konkretne korzyści wizerunkowe lub polityczne.

Kluczowe pytania: Czy to prawda? Skąd to wiemy? Jakie są dowody? I – najważniejsze – po co ta informacja została opublikowana?

Trzy oblicza wprowadzania w błąd

Podczas spotkania omówiono trójpodział problematycznych treści:

- Misinformation – fałsz rozpowszechniany bez złej intencji.

- Disinformation – fałsz publikowany celowo, by wprowadzić w błąd.

- Malinformation – prawdziwe informacje użyte w manipulacyjny sposób, np. wyrwane z kontekstu.

Uczniowie poznali też najczęstsze techniki manipulacji: clickbaitowe nagłówki („Szok!”, „Media milczą!”), granie na strachu i złości, wyrywanie cytatów z kontekstu, fałszywych „ekspertów”, zmanipulowane wykresy czy materiały tworzone przy użyciu generatywnej AI.

Zanim udostępnisz – zatrzymaj się

Kluczowym elementem warsztatów była praktyka weryfikacji informacji.

Prowadzący zachęcał do stosowania prostej zasady: STOP – THINK – CHECK: zatrzymaj się, sprawdź źródło, poszukaj potwierdzenia w innych wiarygodnych miejscach, dotrzyj do źródła pierwotnego.

Jeśli nie masz pewności – nie udostępniaj.

Warsztaty są częścią projektu pt. „Być obywatelem w świecie AI” realizowanego przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną w Pruszczu Gdańskim. W ramach projektu 150 uczniów pruszczańskich szkół ponadpodstawowych zdobędzie praktyczne kompetencje w zakresie rozpoznawania dezinformacji, krytycznej analizy treści i odpowiedzialnego korzystania z technologii. Projekt został sfinansowany ze środków Fundacja ORLEN w ramach programu grantowego pt. „Moc odpowiedzialności”.

[ZT]25139[/ZT]

[BANER]0[/BANER]