W nowelizacji uchwały w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r. PKW zmieniła zasady weryfikacji zaświadczeń przedstawianych przez obserwatorów społecznych. W nowych przepisach zrezygnowano z możliwości przedstawienia zaświadczenia w formie skanu opatrzonego własnoręcznym podpisem.

Zgodnie z uchwałą, zaświadczenie dla obserwatora społecznego musi być podpisane przez osobę działającą w imieniu organu uprawnionego do reprezentowania na zewnątrz stowarzyszenia lub fundacji i powinno zostać sporządzone według wzoru ustalonego uchwałą nr 85/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 18 lutego 2025 r. w sprawie wzoru zaświadczenia dla obserwatora społecznego. 

„Dopuszczalne jest także użycie zaświadczenia sporządzonego według wzoru ustalonego uchwałą nr 66/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 17 sierpnia 2023 r. w sprawie wzoru zaświadczenia dla obserwatora społecznego. Zaświadczenia mogą różnić się między sobą wyglądem i układem graficznym, ale ich treść musi odpowiadać wzorowi ustalonemu przez Państwową Komisję Wyborczą” – wskazano w uchwale.

Na podstawie przedłożonego zaświadczenia członek komisji ma obowiązek zweryfikować uprawnienie do wyznaczenia obserwatorów społecznych przez dane stowarzyszenie lub fundację. Jeśli komisja nie ma możliwości technicznych, by sprawdzić zaświadczenie, powinien to zrobić właściwy urząd gminy.

„Przewodniczący komisji nie zatrzymuje zaświadczenia okazywanego przez obserwatora społecznego, gdyż jest ono przedkładane wyłącznie do wglądu” – wskazano.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, obserwatorzy społeczni mają takie same uprawnienia, jakie przysługują mężom zaufania, czyli mogą być obecni podczas wszystkich czynności komisji, do której zostali wyznaczeni. Mają też prawo być obecni w lokalu wyborczym w czasie przygotowania głosowania, w trakcie głosowania i podczas ustalania wyników głosowania oraz sporządzania protokołu głosowania. Mogą też obserwować liczenie głosów przez komisję i ustalanie przez nią wyników głosowania. Obserwatorzy maja też prawo zgłaszać na bieżąco uwagi. W odróżnieniu od mężów zaufania nie mogą wnosić uwag do protokołu głosowania ani być obecni przy jego przewożeniu i przekazywaniu.

Prawo wyznaczenia po jednym obserwatorze społecznym do komisji mają stowarzyszenia i fundacje, które celach statutowych mają wpisane m.in.: troskę o demokrację, prawa obywatelskie lub rozwój społeczeństwa obywatelskiego.

Wybory prezydenckie odbędą się 18 maja. Ewentualna druga tura zostanie przeprowadzona 1 czerwca.

mr/