80 milionów na Żuławy. M. Kołodziejczak: "Chodzi o bezpieczeństwo mieszkańców"

80 milionów złotych w 2026 roku, prawie pół miliarda złotych na inwestycje do końca 2029 roku i plan wieloletnich działań, który ma poprawić bezpieczeństwo przeciwpowodziowe Żuław. O dodatkowych środkach, najpilniejszych pracach, problemach z utrzymaniem infrastruktury oraz wsparciu dla lokalnych przedsiębiorców rozmawiamy z Magdaleną Kołodziejczak, posłanką na Sejm RP.

Portal Nasz Pruszcz: Pani poseł, w tym roku na rzecz wsparcia Żuław przeznaczona została rekordowa kwota. O jakiej sumie dokładnie mówimy i jak wypada ona na tle poprzednich lat?

Magdalena Kołodziejczak: Łącznie w 2026 roku na Żuławy trafi prawie 70 milionów złotych. W ostatnim czasie, w ciągu ostatniego miesiąca, udało się skierować na Żuławy dodatkowe 10 milionów złotych. Oznacza to, że łączna kwota wyniesie 80 milionów złotych.

Obecnie trwa szczyt robót naprawczych. Mankamentem jest jednak to, że pieniądze trafiają na Żuławy nieco późno.

W przyszłym roku nakłady na Żuławy mają wynieść 80 mln zł. Na jakie konkretne zadania zostaną przeznaczone te środki i które inwestycje lub prace utrzymaniowe są priorytetowe?

O szczegółowych inwestycjach związanych z poprawą stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego trudno mi mówić, ponieważ ich zakres ustalają właściwe jednostki. Moją rolą jest przede wszystkim zdobywanie na ten cel pieniędzy, natomiast zarządy zlewni i Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gdańsku określają zakres niezbędnych prac.

Należy również podkreślić znaczenie środków z programu FEnIKS. Trzeci etap dotyczący Żuław obejmuje wyłącznie inwestycje. Będą to duże przedsięwzięcia na terenie Żuław, wskazane przez RZGW w Gdańsku. Niezwykle istotne jest to, że środki te mają zostać wydatkowane do końca 2029 roku. Oznacza to, że w tak krótkim czasie zainwestowane zostanie prawie pół miliarda złotych.

Czy te 80 mln zł jest już zabezpieczone w budżecie i planach finansowych odpowiednich instytucji?

W 2026 roku łączna kwota kierowana na Żuławy wyniesie 80 milionów złotych, wliczając dodatkowe 10 milionów złotych pozyskane w ostatnim czasie. Równolegle realizowane są plany dotyczące dużych inwestycji finansowanych z programu FEnIKS, w ramach którego prawie pół miliarda złotych ma zostać wydatkowane do końca 2029 roku.

Jakie są w tej chwili najpilniejsze działania, które mają zabezpieczyć ten region przed powodziami i podtopieniami? Czy chodzi przede wszystkim o wały przeciwpowodziowe, stacje pomp, kanały, rowy melioracyjne czy śluzy?

Istotne znaczenie ma również znalezienie skutecznych metod zapobiegania niszczeniu wałów przez bobry. Są to bardzo kosztowne działania. Obejmują przede wszystkim układanie siatek na wałach, a także wbijanie szczelnych ścianek wzdłuż wałów.

Nie zawsze stosowane metody przynoszą oczekiwane efekty, dlatego w najbliższym czasie będziemy rozmawiać o sposobach ograniczenia szkodliwej działalności bobrów na Żuławach.

Czy zwiększone nakłady pozwolą nie tylko na bieżące utrzymanie infrastruktury, ale również na nadrobienie wieloletnich zaległości w jej konserwacji i remontach?

Program dla Żuław, o który bardzo zabiegamy, ma ogromne znaczenie. Obecnie środki są wydatkowane w cyklu jednorocznym — od początku roku do 31 grudnia. Tymczasem na Żuławach potrzebujemy mechanizmów, które pozwolą na zawieranie wieloletnich umów. Dzięki temu możliwe będzie płynne utrzymywanie wszystkich urządzeń i wykonywanie niezbędnych prac bez konieczności wybierania co roku nowego wykonawcy.

Obecny system szczególnie utrudnia utrzymywanie takich urządzeń jak wały i kanały. W programie powinny być również przewidziane środki na przygotowanie dokumentacji niezbędnej do realizacji inwestycji, a następnie na ich wykonanie.

Przewidujemy, że w ciągu dziesięciu lat potrzebne będą środki rzędu kilkuset milionów złotych. W pierwszych dwóch–trzech latach najważniejsze będą prace związane z utrzymaniem infrastruktury oraz przygotowywanie dokumentacji. W kolejnych latach kontynuowane będzie utrzymanie, a jednocześnie przygotowywane będą dokumentacje i realizowane inwestycje.

Które miejscowości i gminy na Żuławach mogą najbardziej odczuć efekty zwiększonych nakładów?

Prace dotyczą obszarów położonych w powiatach nowodworskim, gdańskim i elbląskim, w tym gmin Nowy Dwór Gdański, Ostaszewo, Stegna, Sztutowo, Suchy Dąb, Pszczółki, Pruszcz Gdański, Cedry Wielkie, Markusy i Elbląg.

Szczegółowy zakres prac określają właściwe zarządy zlewni oraz Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku. To te jednostki wskazują, jakie działania są niezbędne do wykonania na poszczególnych obszarach.

Kto będzie odpowiadał za realizację zaplanowanych zadań w tym obszarze?

Za realizację zaplanowanych działań odpowiadać będą przede wszystkim regionalne zarządy gospodarki wodnej, a następnie właściwe zarządy zlewni. Instytucją nadzorującą na szczeblu krajowym będzie Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Warszawie.

Czy obecny poziom finansowania pozwoli realnie poprawić bezpieczeństwo przeciwpowodziowe regionu, czy nadal istnieją istotne potrzeby, na które brakuje środków?

Jeżeli utrzymalibyśmy poziom finansowania Żuław na wszystkie bieżące wydatki, utrzymanie i konserwację na poziomie 70 milionów złotych rocznie, z pewnością bylibyśmy w stanie stopniowo odtwarzać infrastrukturę i utrzymywać urządzenia przeciwpowodziowe w należytej kondycji.

Musimy jednak pamiętać, że zależy nam również na inwestycjach. W przypadku inwestycji potrzebne środki powinny być zdecydowanie wyższe. Dlatego jeszcze raz podkreślam, że dziesięcioletni plan dla Żuław ma ogromne znaczenie.

Kiedy mieszkańcy mogą spodziewać się pierwszych widocznych efektów zapowiedzianych działań? Czy można wskazać konkretne terminy rozpoczęcia i zakończenia najważniejszych prac?

Obecnie na wielu obszarach realizowane są poważne prace konserwacyjne, których efekty widać już w kilku gminach. Musimy jednak poczekać do końca roku, aby ocenić rezultaty wszystkich zaplanowanych na ten rok działań.

Wyraźniejsze efekty powinny być widoczne po zakończeniu 2027 roku. W ciągu dwóch lat — w 2026 i 2027 roku — łączne wydatki, wraz z kosztami utrzymania przepompowni, mają wynieść około 160 milionów złotych. Takie nakłady powinny przynieść zauważalną poprawę sytuacji. Niezwykle istotne jest również to, aby rolnicy i indywidualni właściciele gruntów rolnych na Żuławach dbali o urządzenia melioracyjne znajdujące się na ich polach. Zdarza się, że zastawki są zniszczone lub wręcz rozmontowane, a są to bardzo wrażliwe urządzenia.

Przed nami wiele lat pracy, obejmującej nie tylko remonty i inwestycje, lecz także edukację. Żuławy są niezwykle wrażliwe na niewłaściwe działania, a cały system gospodarki wodnej jest ze sobą ściśle powiązany. Jeżeli kanał zostanie prawidłowo wyczyszczony, ale rowy doprowadzające do niego wodę nie będą udrożnione, cały system nie będzie działał prawidłowo. Najważniejsze jest więc, abyśmy wszyscy dbali o Żuławy i mieli świadomość, że prawidłowa gospodarka wodna oznacza zarówno bardzo dobre plony, jak i bezpieczeństwo mieszkańców.

Trzeba też podkreślić jeszcze jedną kwestię, o której nie wspominamy: te 80 milionów złotych dodatkowych pieniędzy, które trafiły i trafiają do naszego regionu, to dodatkowe pieniądze dla firm tu funkcjonujących. Z dużą satysfakcją muszę powiedzieć, że do przetargów na utrzymanie tych urządzeń melioracyjnych zgłaszają się firmy z naszego terenu, z powiatu gdańskiego i z powiatu nowodworskiego, i te środki zostają tutaj. Z jednej strony poprawiamy nasze bezpieczeństwo, a z drugiej strony ta sytuacja powoduje, że przedsiębiorcy mają dodatkowe zamówienia i dodatkowe źródło dochodu, co niezmiernie mnie cieszy.

Dziękuję za rozmowę.