„Nie chcemy być sztywnym urzędem”. Nowy dyrektor PCPR o swojej wizji

Marek Hojczyk od ponad dwóch dekad pracuje w PCPR, a od końca lipca kieruje tą instytucją. Nowy dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Pruszczu Gdańskim mówi o najważniejszych problemach mieszkańców, rosnącej liczbie kryzysów psychicznych, brakach kadrowych i wyzwaniach związanych z pieczą zastępczą. Opowiada też o planowanej przeprowadzce do nowej siedziby i o tym, jak chce zmienić PCPR.

Od końca lipca jest Pan dyrektorem PCPR w Pruszczu Gdańskim. Co było dla Pana najważniejszym powodem, żeby podjąć się tej funkcji?

Najważniejszym powodem było dla mnie poczucie odpowiedzialności za instytucję oraz za ludzi, którym na co dzień służymy. Przez ponad dwie dekady pracy w PCPR poznałem realne potrzeby mieszkańców naszego powiatu oraz potencjał tkwiący w zespole pracowników PCPR. Mam też świadomość naszych lokalnych potrzeb. Objęcie funkcji dyrektora potraktowałem jako zobowiązanie do wykorzystania tej wiedzy na szerszą skalę - po to, aby pomoc, którą niesiemy, była jeszcze bardziej skuteczna, skoordynowana i bliższa człowiekowi.

Pracuje Pan w PCPR od 22 lat i zna tę instytucję od podszewki. Czy objęcie stanowiska dyrektora jest dla Pana naturalnym kolejnym etapem, czy jednak początkiem zupełnie nowego rozdziału zawodowego?

To połączenie obu tych perspektyw. Z jednej strony to naturalna kontynuacja mojej dotychczasowej drogi zawodowej - znajomość specyfiki pracy w pomocy społecznej, struktury, procedur i przede wszystkim wspaniały zespół ludzi daje mi stabilny fundament i poczucie bezpieczeństwa. Z drugiej strony, rola dyrektora to zupełnie nowy rozdział. Zmienia się ciężar odpowiedzialności - z realizacji zadań na określonym odcinku przechodzę teraz na etap całościowego zarządzania, wytyczania kierunków rozwoju, kreowania polityki pomocowej i podejmowania decyzji o charakterze systemowym.

Z jakimi problemami mieszkańcy powiatu gdańskiego najczęściej zgłaszają się dziś do PCPR? Czy w ostatnich latach zauważył Pan jakieś wyraźne zmiany?

Katalog spraw pozostaje szeroki - od wsparcia osób z niepełnosprawnościami, przez osoby i rodziny w kryzysie, pomoc osobom doznającym przemocy domowej, aż po pieczę zastępczą. W ostatnich latach widać wyraźną i niepokojącą zmianę dynamiki problemów. Zgłasza się do nas coraz więcej osób w głębokich kryzysach psychicznych, a problemy te dotykają coraz młodszych mieszkańców. Trudności materialne coraz częściej splatają się z problemami ze zdrowiem psychicznym, kryzysami wychowawczymi czy uzależnieniami. Eskalacja zjawisk przemocy domowej czy trudności opiekuńczo-wychowawczych w rodzinach, jest często pokłosiem współczesnego tempa życia, nawarstwiających się stresorów społeczno-ekonomicznych oraz echem wydarzeń ostatnich lat, takich jak pandemia.

PCPR zajmuje się między innymi pieczą zastępczą, przemocą domową, niepełnosprawnością czy interwencją kryzysową. Które obszary są obecnie największym wyzwaniem?

Wszystkie te obszary wymagają pełnego zaangażowania, jednak bezdyskusyjnie największym i najtrudniejszym wyzwaniem strukturalnym jest dzisiaj piecza zastępcza, a dokładniej - pozyskiwanie nowych kandydatów na rodziców zastępczych. W całej Polsce brakuje miejsc dla dzieci pozbawionych opieki biologicznych rodziców. Potrzeby w tym zakresie rosną szybciej niż liczba osób gotowych podjąć się tej roli. Równie wymagającym obszarem jest interwencja kryzysowa, która ze względu na wspomniany wzrost problemów psychicznych, wymaga od nas udzielanej pod presją czasu, natychmiastowej, specjalistycznej i bardzo ostrożnej reakcji, która nie może pogłębić traumy osób poszkodowanych.

Czy system pomocy społecznej jest dziś przygotowany na skalę problemów, z którymi mierzą się mieszkańcy? Czego najbardziej brakuje – pieniędzy, ludzi, miejsc, specjalistów czy może zmian systemowych?

System pomocy społecznej w Polsce działa na najwyższych obrotach i to, że zdaje egzamin, jest w głównej mierze zasługą determinacji, ogromnego zaangażowania i empatii pracujących w nim ludzi. Jednak skala potrzeb rośnie szybciej niż możliwości instytucjonalne. Gdybym miał wskazać największe deficyty, to na poziomie lokalnym najbardziej dotkliwy jest brak wykwalifikowanych specjalistów: psychologów dziecięcych, psychiatrów czy terapeutów. Finanse są oczywiście ważne i stanowią pewną barierę, ale równie mocno potrzebujemy zmian systemowych, które pozwoliłyby na odbiurokratyzowanie naszej pracy. Bez stabilizacji kadrowej i uproszczenia niektórych procedur na poziomie centralnym, trudniej o długofalową efektywność. Mniej dokumentacji, a więcej czasu na bezpośredni kontakt z człowiekiem - to dziś klucz do skuteczniejszej pomocy.

Dużą zmianą będzie nowa siedziba PCPR w przebudowywanym budynku po hotelu „Górski”. Czego mieszkańcy mogą się spodziewać po tej przeprowadzce? Czy novum przestrzenne pozwoli PCPR działać szerzej i skuteczniej?

Nowa siedziba to przede wszystkim nowa jakość w relacji z mieszkańcami. To inwestycja, która otworzy przed nami zupełnie nowe możliwości. Mieszkańcy mogą spodziewać się przede wszystkim pełnej dostępności architektonicznej dla osób z niepełnosprawnościami, co w naszej obecnej rzeczywistości jest absolutnym priorytetem. Dotychczasowe ograniczenia lokalowe były dla nas wyzwaniem. Przeniesienie PCPR do budynku po hotelu „Górski” zapewni też dyskrecję, intymność i godne warunki do rozmów o trudnych sprawach życiowych podczas spotkań ze specjalistami, co przy poruszaniu spraw osobistych jest niezwykle ważne. Nowoczesna przestrzeń pozwoli nam także na skonsolidowanie naszych usług i lepszą organizację pracy zespołów specjalistycznych, co bezpośrednio przełoży się na płynność obsługi. Znajdziemy też lepsze miejsce na warsztaty, szkolenia czy grupy wsparcia dla rodzin zastępczych.

Jaki jest dziś Pana najważniejszy cel jako dyrektora PCPR?

Moim nadrzędnym celem jest prowadzenie instytucji jeszcze bardziej nowoczesnej, otwartej, elastycznej, która nie traci z oczu pojedynczego człowieka i jest postrzegana przez mieszkańców nie jako sztywny urząd, ale jako profesjonalne centrum bezpiecznego wsparcia. Chcę postawić na profilaktykę i działania wyprzedzające kryzysy, a także na dalsze budowanie stabilnego, silnego systemu wsparcia dla rodzinnej pieczy zastępczej. Równie ważnym celem wewnętrznym jest dbałość o mój zespół. Praca w pomocy społecznej jest niezwykle obciążająca psychicznie, dlatego chcę tworzyć pracownikom stabilne warunki pracy i chronić ich przed wypaleniem zawodowym. Tylko zmotywowany i zadbany zespół może skutecznie pomagać innym.

Gdybyśmy spotkali się za rok i zapytali: „Co udało się Panu zmienić w PCPR?”, jakiej odpowiedzi chciałby Pan udzielić?

Może nie już za rok, ale za dwa lata chciałbym móc z uśmiechem odpowiedzieć, że z sukcesem sfinalizowaliśmy proces przeprowadzki do nowej siedziby bez zakłóceń w bieżącej pomocy dla mieszkańców. Mam również nadzieję, że za jakiś czas będę mógł wskazać realny wzrost liczby rodzin zastępczych w naszym powiecie oraz udowodnić, że czas oczekiwania na specjalistyczne wsparcie w sytuacjach kryzysowych uległ skróceniu.

I na koniec: czego życzyłby Pan sobie jako nowy dyrektor PCPR, a czego mieszkańcom powiatu gdańskiego?

Sobie i mojemu zespołowi życzę determinacji, energii, wytrwałości oraz niesłabnącej empatii, która w tym zawodzie jest kluczowym kompasem. Życzę nam również by współpraca z samorządem układała się równie dobrze jak do tej pory. Potrzebujemy też mądrego wsparcia i pomocnych zmian legislacyjnych na szczeblu państwowym. Mieszkańcom powiatu gdańskiego życzę przede wszystkim zdrowia, dobrych relacji w rodzinach, wytrwałości w pokonywaniu codziennych trudności, poczucia bezpieczeństwa i spokoju. A gdyby te trudności okazały się zbyt duże - życzę im pewności, że w chwilach kryzysu nie są sami i zawsze mogą na nas liczyć. Chciałbym, aby wiedzieli, że PCPR to miejsce, do którego mogą przyjść z pełnym zaufaniem - przestrzeń, w której nie zostaną ocenieni, ale wysłuchani i profesjonalnie wsparci.

Dziękuję za rozmowę.