Kto odpowie za Pegasusa? Rozmawiamy z posłanką Magdaleną Sroką

Kto odpowiada za zakup Pegasusa i czy system był wykorzystywany do inwigilowania przeciwników politycznych? O ustaleniach komisji śledczej, niepokojących wnioskach biegłych ABW i szansach na prawne rozliczenie sprawy rozmawiamy z przewodniczącą komisji śledczej do sprawy Pegasusa, posłanką Magdaleną Sroką.

Portal Nasz Pruszcz: Pani poseł, kto według ustaleń komisji ponosi największą odpowiedzialność za zakup i wykorzystywanie Pegasusa?

Magdalena Sroka: Odpowiedzialność za sprawę Pegasusa ma kilka poziomów, ale ustalenia komisji wskazują przede wszystkim na osoby, które podejmowały decyzje polityczne, odpowiadały za finansowanie systemu i nadzorowały służby. W tym kontekście szczególnie istotne są działania byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry, byłego koordynatora służb specjalnych Mariusza Kamińskiego, jego zastępcy Macieja Wąsika oraz byłego wiceministra sprawiedliwości Michała Wosia.

Komisja badała nie tylko sam zakup oprogramowania, ale również okoliczności jego finansowania, sposób wdrożenia oraz legalność późniejszego wykorzystywania. Zgromadzony materiał wskazuje na poważne nieprawidłowości i uzasadnia skierowanie zawiadomień do prokuratury. Teraz konieczne jest dokładne ustalenie indywidualnej odpowiedzialności poszczególnych osób. Nie może być tak, że osoby podejmujące decyzje w imieniu państwa pozostają poza kontrolą prawa.

Komisja złożyła 11 zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa. Czego konkretnie dotyczą?

Zawiadomienia dotyczą podejrzeń popełnienia przestępstw związanych zarówno z zakupem i finansowaniem Pegasusa, jak i z nadzorem nad systemem oraz jego wykorzystywaniem. Wśród analizowanych czynów znalazły się między innymi przekroczenie uprawnień, niedopełnienie obowiązków służbowych, wyrządzenie szkody majątkowej w wielkich rozmiarach oraz umożliwienie ujawnienia informacji niejawnych podmiotom zagranicznym.

Jednym z najważniejszych wątków jest przekazanie 25 milionów złotych z Funduszu Sprawiedliwości na zakup systemu dla Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Fundusz ten miał określone ustawowo cele i nie mógł być traktowany jako dowolne źródło finansowania potrzeb służb.

Drugim istotnym zagadnieniem jest pominięcie wymogów związanych z bezpieczeństwem i akredytacją systemu oraz brak pełnej kontroli państwa nad jego funkcjonowaniem. Komisja wskazała również na konieczność zbadania, czy osoby odpowiedzialne za nadzór nad służbami właściwie wykonywały swoje obowiązki.

Trzeba podkreślić, że zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie jest wyrokiem. Jest podstawą do przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia dowodów i ustalenia, czy istnieją podstawy do przedstawienia zarzutów konkretnym osobom.

Czy komisja zgromadziła dowody wskazujące, że Pegasus był wykorzystywany do inwigilowania przeciwników politycznych ówczesnej władzy? Jakie ustalenia potwierdzają takie podejrzenia?

Tak, komisja zgromadziła materiał, który uzasadnia poważne podejrzenia, że Pegasus był wykorzystywany również wobec osób zaangażowanych w działalność polityczną, w tym przedstawicieli ówczesnej opozycji. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest sprawa Krzysztofa Brejzy, którego telefon był inwigilowany w okresie, gdy pełnił istotną rolę w działalności politycznej opozycji.

W toku prac komisja analizowała dokumenty, zeznania świadków oraz okoliczności stosowania kontroli operacyjnej. Badała między innymi, czy w poszczególnych przypadkach istniały rzeczywiste przesłanki do zastosowania tak daleko idącego środka, czy zakres inwigilacji był proporcjonalny oraz czy sądy wydające zgody dysponowały pełną wiedzą o możliwościach technicznych systemu.

Samo uzyskanie zgody na kontrolę operacyjną nie oznacza, że każda czynność wykonana w ramach takiej kontroli była legalna. Szczególnego wyjaśnienia wymaga to, czy narzędzie o tak szerokich możliwościach nie było wykorzystywane w celach wykraczających poza zwalczanie przestępczości.

Dlatego tak ważne jest, aby prokuratura przeanalizowała poszczególne przypadki i ustaliła, czy doszło do nadużycia uprawnień. Ostateczne wnioski dotyczące odpowiedzialności karnej muszą wynikać z dowodów zgromadzonych w postępowaniu.

Raport został już przyjęty. Co musi się teraz wydarzyć, aby osoby odpowiedzialne za ewentualne nielegalne wykorzystywanie Pegasusa rzeczywiście poniosły konsekwencje prawne?

Przyjęcie raportu nie może być końcem tej sprawy. Najważniejsze jest teraz skuteczne wykorzystanie ustaleń komisji przez prokuraturę. Zawiadomienia i zgromadzona dokumentacja powinny zostać szczegółowo przeanalizowane, a wszystkie istotne dowody zweryfikowane.

Oczekuję, że prokuratura będzie konsekwentnie ustalać odpowiedzialność poszczególnych osób, analizować dokumentację finansową i techniczną, przesłuchiwać świadków oraz wyjaśniać, kto podejmował konkretne decyzje. Tam, gdzie materiał dowodowy daje ku temu podstawy, powinny być przedstawiane zarzuty i kierowane akty oskarżenia.

Równie istotne jest wyjaśnienie odpowiedzialności za sposób finansowania zakupu oraz za dopuszczenie do sytuacji, w której polskie służby nie miały pełnej kontroli nad wszystkimi elementami systemu i bezpieczeństwem pozyskiwanych danych.

Nie oczekuję politycznych rozliczeń, lecz rozliczenia zgodnego z prawem. Każdy, niezależnie od zajmowanego stanowiska i przynależności partyjnej, musi odpowiadać za swoje czyny na takich samych zasadach. Ostateczną decyzję o winie i karze podejmuje niezawisły sąd.

Czy polskie służby miały pełną kontrolę nad danymi pozyskiwanymi za pomocą Pegasusa? Czy wiadomo, kto mógł mieć dostęp do informacji z telefonów osób inwigilowanych?

Jednym z najbardziej niepokojących ustaleń jest to, że polskie służby nie miały pełnej kontroli technicznej nad systemem Pegasus. Z opinii biegłych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przedstawionych w październiku 2026 roku, wynika, że część infrastruktury pozostawała pod kontrolą producenta oprogramowania, izraelskiej firmy NSO Group. CBA nie dysponowało również dostępem do części kont administracyjnych, co ograniczało możliwość niezależnego sprawdzania działania systemu.

Biegli ustalili ponadto, że dane przesyłane przez system opuszczały terytorium Polski, a producent miał techniczną możliwość uzyskania dostępu do infrastruktury wykorzystywanej do przetwarzania i przechowywania materiałów z kontroli operacyjnych.

To bardzo poważny problem z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Za pomocą Pegasusa można było pozyskiwać szeroki zakres informacji z telefonów, w tym dane komunikacyjne i materiały przechowywane na urządzeniach. W grę wchodziły więc nie tylko informacje dotyczące osób objętych kontrolą, ale potencjalnie również dane ich rozmówców i osób z najbliższego otoczenia.

Musimy jednak odróżnić techniczną możliwość dostępu od potwierdzonego faktycznego dostępu do konkretnych danych. Opinie biegłych wskazują na istnienie takich możliwości, ale same w sobie nie dowodzą, że producent rzeczywiście zapoznał się z materiałami pochodzącymi z każdej konkretnej kontroli. To wymaga dalszego wyjaśnienia przez prokuraturę.

Państwo, które korzysta z tak zaawansowanych narzędzi, musi mieć pełną wiedzę o tym, gdzie trafiają dane, kto może nimi dysponować i jak są zabezpieczane. W przypadku Pegasusa te gwarancje nie zostały zapewnione w wystarczającym stopniu.

W mediach społecznościowych stwierdziła Pani, że sprawa Pegasusa nabiera tempa. Kiedy obywatele mogą spodziewać się konkretnych efektów działań prokuratury i pierwszych rozstrzygnięć w tej sprawie?

Sprawa rzeczywiście nabiera tempa, a kolejne czynności prokuratury i nowe ustalenia techniczne pokazują, że postępowanie przynosi istotne rezultaty. W sprawie Pegasusa przedstawiano już zarzuty byłym funkcjonariuszom służb, skierowano akt oskarżenia wobec byłego wiceministra Michała Wosia, a w październiku 2026 roku upubliczniono informacje o opiniach biegłych ABW, które potwierdziły poważne zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa systemu.

To ważny etap, ale nie należy mylić postępów śledztwa z jego zakończeniem. Obywatele mają prawo oczekiwać konkretnych informacji o kolejnych decyzjach procesowych, a osoby pokrzywdzone — rzetelnego wyjaśnienia, czy i na jakiej podstawie były inwigilowane.

Nie chcę wskazywać konkretnej daty, ponieważ terminy postępowań zależą od materiału dowodowego, konieczności przeprowadzenia ekspertyz i decyzji podejmowanych przez prokuratorów. Nie powinno się przyspieszać sprawy kosztem jakości postępowania, ale nie można również dopuścić do nieuzasadnionej zwłoki.

Naszym celem jest doprowadzenie do pełnego wyjaśnienia sprawy: ustalenia, kto podejmował decyzje, kto odpowiadał za ich wykonanie, czy doszło do naruszenia prawa i kto ponosi za to odpowiedzialność. I taką odpowiedź na poziomie politycznym daje raport komisji. Ostatecznym jednak miernikiem skuteczności nie będzie liczba konferencji prasowych ani sam raport komisji, lecz rzetelne postępowania i rozstrzygnięcia sądowe.

Dziękuję za rozmowę.