Nowa dieta w szkołach dzieli opinię publiczną. Potrzebna zmiana czy przesada?

Problem nadwagi wśród dzieci długo można było traktować jak temat poboczny. Ot, jeszcze jedna statystyka, jeszcze jeden raport, jeszcze jedna kampania o zdrowym odżywianiu. Tyle że dzisiaj coraz trudniej udawać, że to problem, który można odłożyć na później.

Na ten temat zwrócił uwagę senator Ryszard Świlski.

Dane są niepokojące: według wyników badania WHO COSI nadmierna masa ciała dotyczy około 33 proc. polskich dzieci w wieku wczesnoszkolnym, a Polska znajduje się w pierwszej dziesiątce spośród 37 państw objętych badaniem.

Jeszcze bardziej daje do myślenia to, co dzieje się wraz z wiekiem. Dziecko nie zmienia się przecież w ciągu jednego dnia. Problem narasta stopniowo. I często dokładnie wtedy, gdy zaczyna się szkoła, pojawia się więcej siedzenia, mniej spontanicznego ruchu, więcej czasu przed ekranem i coraz bardziej uporządkowany, siedzący tryb dnia.

I nie chodzi tutaj o wygląd. To najgorszy możliwy punkt wyjścia do tej rozmowy.

Chodzi o zdrowie.

Nadmierna masa ciała w dzieciństwie wiąże się z większym ryzykiem problemów zdrowotnych, a otyłość dziecięca jest przez Światową Organizację Zdrowia traktowana jako poważne wyzwanie zdrowia publicznego.

Jest też kwestia aktywności fizycznej. Jeżeli dzieci mają coraz mniej ruchu, a jednocześnie coraz łatwiej dostępne są wysoko przetworzone produkty, słodkie napoje i przekąski, to trudno oczekiwać, że sam apel „jedz zdrowiej” rozwiąże problem.

I właśnie w tym miejscu zaczyna się kolejna, bardzo konkretna dyskusja – o tym, co dzieci dostają w szkole.

Od 1 września obowiązują nowe zasady żywienia w szkołach i przedszkolach.

Mają zwiększyć udział warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych, ograniczyć cukier i wysoko przetworzoną żywność. Przewidziano także co najmniej jeden w pełni roślinny obiad w tygodniu oraz dwa obiady z daniem mięsnym przygotowanym ze świeżego mięsa.

Resort zdrowia wskazuje, że nowe rozwiązania mają kształtować zdrowsze nawyki żywieniowe. Krytycy przepisów przekonują natomiast, że zmiany poszły za daleko i że część dzieci może nie akceptować nowych jadłospisów.

W Warszawie głos w tej sprawie zabrała radna PiS Michalina Szymborska. Nazwała rozporządzenie „szkodliwym” i przekonywała, że ograniczenie posiłków mięsnych do dwóch razy w tygodniu może powodować, że dzieci nie będą chciały jeść przygotowywanych obiadów. Jej słowa o tym, że dzieci „chodzą głodne i wracają głodne do domu”, są jednak polityczną oceną sytuacji, a dostępne materiały nie przedstawiają danych potwierdzających skalę takiego zjawiska w warszawskich szkołach.

I tutaj warto zatrzymać się na chwilę.

Bo można krytykować sposób wprowadzania nowych zasad. Można pytać, czy jadłospisy są dobrze przygotowane. Można dyskutować o tym, czy dzieci będą chciały jeść takie obiady. Można również pytać o konsultacje z rodzicami i praktyczne koszty zmian.

Ale nie zgubmy przy tym głównego problemu. Co trzeci polski uczeń we wczesnym wieku szkolnym ma nadmierną masę ciała.

To jest fakt, z którym trzeba się zmierzyć – bez względu na to, czy ktoś popiera dietę planetarną, czy patrzy na nią z dużą rezerwą.

Nie chodzi przecież o to, żeby dzieciom odebrać mięso, zabrać przyjemność jedzenia albo urządzić szkołę według jednej ideologicznej recepty. Chodzi o stworzenie takiego środowiska, w którym zdrowe jedzenie i ruch nie będą wyjątkiem.

A to oznacza odpowiedzialność nie tylko rodziców. Także szkoły. Samorządów. Państwa. Producentów żywności. I nas wszystkich.

Bo trudno wymagać od ośmiolatka, żeby sam rozwiązał problem, który dorośli przez lata budowali wokół niego.

Jeżeli naprawdę martwi nas rosnąca liczba dzieci z nadwagą, rozmowa o szkolnych obiadach powinna być tylko jednym z elementów większej układanki. Tak samo ważne są lekcje WF, bezpieczne miejsca do aktywności, ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem, edukacja żywieniowa i dostęp do dobrego, niedrogiego jedzenia.

Bo dziecko nie powinno być kolejną stroną politycznego sporu. Powinno być jego najważniejszym powodem.