Zamknij

Roboty strzałowe w kopalni - organizacja, bezpieczeństwo i sprzęt

Artykuł sponsorowany
13:25, 18.11.2026 Aktualizacja: 13:27, 18.11.2026
Skomentuj Roboty strzałowe w kopalni - organizacja, bezpieczeństwo i sprzęt

W polskich kopalniach rud miedzi skała jest zbyt twarda, by urabiać ją mechanicznie na dużą skalę. Podstawową metodą pozostają roboty strzałowe. To jedna z najbardziej uregulowanych czynności w całym górnictwie: każdy etap ma swoje procedury, a każdą osobę biorącą w nim udział obowiązują konkretne kwalifikacje.

Dlaczego górnictwo rud wciąż opiera się na technice strzałowej?

Urabianie materiałami wybuchowymi pozwala uzyskać w krótkim czasie dużą ilość odpowiednio rozdrobnionego urobku. Od tego, jak dobrze rozdrobniona jest skała po odstrzale, zależy wydajność kolejnych ogniw: załadunku, odstawy, transportu taśmowego i przeróbki. Zbyt duże bryły spowalniają ładowarki i wymagają dodatkowego rozbijania, a zbyt drobny materiał oznacza niepotrzebne zużycie energii i środków strzałowych.

Dlatego roboty strzałowe nie są odrębną "akcją", tylko jednym z etapów powtarzalnego cyklu produkcyjnego, który trzeba zgrać z pracą pozostałych maszyn i ludzi.

Etapy cyklu strzałowego (w ujęciu ogólnym)

Cykl w przodku przebiega według stałej kolejności. Szczegóły zawsze wynikają z dokumentacji danego zakładu, ale ogólny schemat wygląda tak:

  1. Przygotowanie przodka. Po poprzednim cyklu przodek jest oczyszczany z urobku, a strop i ociosy są kontrolowane i zabezpieczane, najczęściej obudową kotwową. Nikt nie podejmuje dalszych prac pod niezabezpieczonym stropem.
  2. Wiercenie otworów. Otwory wykonują wozy wiercące zgodnie z metryką strzałową, czyli dokumentem zatwierdzonym przez osoby dozoru, który określa ich rozmieszczenie dla konkretnego przodka.
  3. Dostarczenie materiałów wybuchowych. Materiały i środki inicjujące są transportowane z magazynu do przodka zgodnie z przepisami, oddzielnie i w przeznaczonych do tego pojazdach lub pojemnikach.
  4. Ładowanie otworów. W nowoczesnych kopalniach odbywa się mechanicznie, z wozów strzelniczych. Wykonują je wyłącznie uprawnione osoby.
  5. Zabezpieczenie rejonu i odpalanie. Przed odpaleniem rejon jest wycofywany z ludzi, wejścia są obstawiane posterunkami, a odpalanie następuje z bezpiecznej odległości lub centralnie, w ustalonym czasie.
  6. Przewietrzanie i kontrola po odstrzale. Gazy postrzałowe muszą zostać usunięte przez wentylację, zanim ktokolwiek wróci do przodka. Następnie osoba uprawniona sprawdza przodek, w tym ewentualne niewypały, i dopiero wtedy dopuszcza go do dalszej pracy.

W wielu kopalniach rud miedzi odpalanie jest prowadzone w wyznaczonych oknach czasowych, np. na przerwach między zmianami, tak by w rejonach robót nie przebywali ludzie, a przewietrzanie zakończyło się przed rozpoczęciem kolejnej zmiany.

Przepisy i uprawnienia

Roboty strzałowe w Polsce regulują przede wszystkim ustawa Prawo geologiczne i górnicze oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze dotyczące prowadzenia ruchu zakładów górniczych, a także przepisy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Nad ich przestrzeganiem czuwają organy nadzoru górniczego.

Z perspektywy organizacji pracy najważniejsze są trzy zasady:

  • Kwalifikacje. Prace z materiałami wybuchowymi mogą wykonywać tylko osoby o stwierdzonych kwalifikacjach, takie jak górnicy strzałowi, a nadzór nad nimi sprawują osoby dozoru ruchu o odpowiednich uprawnieniach.
  • Dokumentacja. Każdy odstrzał musi wynikać z zatwierdzonej dokumentacji. Rozchód materiałów wybuchowych jest ewidencjonowany od magazynu do przodka.
  • Kontrola i odpowiedzialność. Za bezpieczeństwo odpowiada nie tylko wykonawca, ale cała struktura dozoru, a każda nieprawidłowość podlega zgłoszeniu i analizie.

Bezpieczeństwo: gdzie ryzyko jest największe?

Statystyki wypadków w górnictwie pokazują, że ryzyko wiąże się nie tylko z samym odpaleniem. Krytyczne są również momenty ?pomiędzy?: transport materiałów, praca w pobliżu niezabezpieczonego stropu, zbyt wczesny powrót do przodka przed pełnym przewietrzeniem czy obsługa niewypałów. Dlatego współczesne podejście do bezpieczeństwa opiera się na ograniczaniu liczby osób i czynności w strefie zagrożenia: mechanizacji ładowania, stałych oknach strzałowych, systemach łączności i ścisłej kontroli dostępu do rejonu.

Sprzęt: od ręcznego ładowania do wozów strzelniczych

W ostatnich latach największa zmiana dotyczy sposobu ładowania. Coraz częściej stosuje się emulsyjne materiały wybuchowe ładowane mechanicznie z wozów strzelniczych. Takie wozy łączą funkcję transportu (materiału, środków inicjujących i obsługi) z urządzeniem do ładowania oraz podestem roboczym, który pozwala pracować przy wyższych partiach przodka bez użycia drabin czy prowizorycznych rusztowań. Rozwijane są też wersje z napędem bateryjnym, które nie obciążają wentylacji spalinami.

Kto wykonuje roboty strzałowe?

W dużych kopalniach część robót strzałowych prowadzą wyspecjalizowani wykonawcy, którzy dysponują przeszkoloną kadrą, własnym parkiem maszynowym i doświadczeniem w pracy w ruchu zakładu górniczego. Kluczowe przy wyborze takiej firmy są: udokumentowane uprawnienia kadry, historia realizacji w podobnych warunkach geologicznych, własny sprzęt oraz kultura bezpieczeństwa potwierdzona w praktyce.

Przykładem jest KGHM ZANAM, który od 2013 roku realizuje roboty strzałowe w zakładach górniczych KGHM Polska Miedź S.A. w ramach umów wieloletnich. Zakres usług obejmuje m.in. mechaniczne ładowanie emulsyjnych materiałów wybuchowych z wozów strzelniczych z bateryjnym napędem urządzenia pompującego, transport materiałów i górników strzałowych oraz ładowanie z wykorzystaniem podestu ruchomego. Spółka wskazuje też, że stosowane technologie mogą znaleźć zastosowanie przy drążeniu tuneli drogowych i kolejowych.

Podsumowanie

Roboty strzałowe to obszar, w którym nie ma miejsca na improwizację. O ich skuteczności i bezpieczeństwie decydują: dobrze zorganizowany cykl, rygorystyczne przestrzeganie przepisów, kwalifikacje ludzi i nowoczesny sprzęt ograniczający pracę ręczną w strefie zagrożenia. Dla kopalni, która powierza tę część procesu zewnętrznemu wykonawcy, najważniejszym kryterium wyboru pozostaje doświadczenie w ruchu zakładu górniczego, a nie cena.

(Artykuł sponsorowany)
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (0)

Brak komentarza, Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu naszpruszcz.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OSTATNIE KOMENTARZE

0%