Konfederacja przedstawiła autorski projekt walki z „dzikimi lokatorami”. Walka z najemcami mieszkań, którzy rzekomo żyją jak pączki w maśle spijając krew rentierów, najbardziej "pokrzywdzonej" obok kleru grupy społecznej w kraju.

Politycy Nowej Nadziei przywołują dane, według których w Polsce jest około 16 mln mieszkań prywatnych, z czego nawet 1,8 mln mają stanowić pustostany. Ich właściciele nie decydują się na wynajem z obawy, że lokator przestanie płacić a odzyskanie mieszkanie będzie ciągnąć się miesiącami, jeśli nie latami. 

Projekt ustawy autorstwa Konfederacji zakłada drastyczne ułatwienie procedur eksmisyjnych oraz rozszerzenie praw właścicieli kosztem dotychczasowych gwarancji ochrony lokatorów.

Owszem, rynek mieszkaniowy w Polsce jest napięty. Ceny rosną, dostępność mieszkań spada, a relacja między właścicielami a najemcami bywa trudna. Jednak przedstawianie lokatorów jako głównego źródła problemu to wygodna, lecz niepełna opowieść o mieszkaniowej rzeczywistości. Historie o sprytnych najemcach żyjących kosztem biednych właścicieli brzmi efektownie, ale ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Nie ma rzetelnych danych pokazujących skalę tego zjawiska. Za to są tysiące historii ludzi, którzy przestali płacić czynsz nie dlatego, że chcieli „cwaniakować”, ale dlatego, że stracili pracę, zachorowali albo wpadli w życiowy kryzys.

Projekt zakładający eksmisję już po dwóch miesiącach zaległości może oznaczać drastyczne skrócenie czasu reakcji dla osób, które znalazły się w kryzysie. W praktyce oznacza to ryzyko, że ludzie – całe rodziny – będą trafiać na bruk bez realnej szansy na ustabilizowanie swojej sytuacji. To nie jest „przywracanie równowagi”, lecz przesunięcie jej w drugą, równie niebezpieczną stronę. To nie jest reforma. To jest wypychanie problemu na ulicę.

Kontrowersje budzi również pomysł ograniczenia odpowiedzialności właścicieli za odcinanie mediów czy ułatwienia w odzyskiwaniu mieszkań bez zapewnienia lokalu zastępczego. To nic innego jak powrót do czasów, gdy „czyściciele kamienic” działali praktycznie bezkarnie. Właściciel jako sędzia i egzekutor? To nie państwo prawa, tylko przepis na nadużycia.

Narracja o milionach pustostanów, które tylko czekają na „uwolnienie” wymaga ostrożności. Nie każde niezamieszkane mieszkanie nadaje się do wynajmu, a decyzje właścicieli wynikają często z wielu czynników – od stanu technicznego po kwestie inwestycyjne. Sprowadzanie problemu do jednego winnego upraszcza debatę, ale nie rozwiązuje problemu.

Rynek mieszkaniowy potrzebuje reform – to bezsporne. Ale reform przemyślanych, które uwzględniają zarówno prawa właścicieli, jak i podstawowe bezpieczeństwo lokatorów. Mieszkanie to nie zwykły towar. To fundament stabilności życiowej. Natomiast Konfederacja, zamiast systemowych rozwiązań, proponuje bat na najsłabszych.

Hasło „przywracania równowagi” brzmi dobrze, lecz populistycznie, bowiem w konfederackim wydaniu jest tylko przesunięciem równowagi w stronę silniejszych – kosztem tych, którzy i tak mają najmniej.