Żołnierze wyklęci: bohaterowie czy zbrodniarze?

1 marca w Polsce obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Dla wielu to święto heroizmu i patriotyzmu. Tylko czy naprawdę zasługują na bezkrytyczną glorifikację?

Dla części środowisk prawicowych i narodowych prawda o „wyklętych” bywa niewygodna. Ich historia bywa przedstawiana w sposób selektywny, a niechlubne fakty są przemilczane lub pomijane. Trzeba przyznać, że część „wyklętych” rzeczywiście walczyła z komunistycznym reżimem. Nie można jednak zapominać o tych, którzy w imię „wolności” mordowali niewinnych ludzi, palili wsie i terroryzowali lokalne społeczności.

Wystarczy wspomnieć oddział dowodzony przez Romualda Rajsa ps. „Bury” i masakrę w Zaleszanach w 1946 roku, gdzie zamordowano 16 osób, mord 30 prawosławnych chłopów białoruskich dokonany 31 stycznia tego samego roku w lesie koło Puchałów Starych na Podlasiu, czy noszące znamiona ludobójstwa zbrodnie oddziału NZW w Zaniach, Szpakach i Końcowiznie. Wsie zostały częściowo spalone, a w Zaniach i Szpakach zginęło łącznie 31 cywilów. Potwierdzonych aktów przemocy było znacznie więcej i są łatwo dostępne w przestrzeni publicznej.

Problem w tym, że współczesne obchody często tę złożoną historię przemilczają. „Wyklęci” są gloryfikowani przez szeroko pojęte środowiska prawicowe a ich czyny przedstawiane jako heroizm absolutny. Powstał mit, który dzieli społeczeństwo – zamiast skłaniać do refleksji, staje się narzędziem politycznych sporów i ksenofobicznych narracji.

Zbrodnie dokonane przez niektórych „wyklętych” kryją się dziś w cieniu pomników i marszów.

Może zamiast patetycznych ceremonii powinniśmy wreszcie spojrzeć prawdzie w oczy. „Wyklęci” nie byli ani bezbłędnymi bohaterami, ani symbolem czystego patriotyzmu – byli ludźmi, których odwaga mieszała się z fanatyzmem, a walka z opresją z brutalnością wobec niewinnych.

Dopóki nie nauczymy się pamiętać historii w całej jej złożoności, dzisiejsze święto staje się jedynie hołdem fałszywego mitu.

[BANER]0[/BANER]